• Warszawa
  • 290 282 722 222
  • contact@350th.org

Poradnik wspierają:

Wsparcie IT: www.q-seo.pl

Architektura w Polsce

Pierwsze zabytki architektury odnalezione na ziemiach polskich datowane są X w. Zbudowane w stylu preromańskim zabytki na wzgórzu Salwator w Krakowie, pozostałości po rotundzie św. Feliksa na Wawelu oraz ruiny na Ostrowie Lednickim nieopodal Gniezna.

 

Wieki XI – XIII w Polsce to okres dominacji architektury w stylu romańskim, gdzie grube mury i małe okna, apsydy – to charakterystyczne cechy tych budowli. Ich okazy można znaleźć między innymi w Krakowie, Opatowie i Tumie.

 

 

W XIII wieku na ziemiach polskich upowszechni się styl gotycki z ogromnymi oknami oraz strzelistymi wieżami, do zabytków tej architektury zaliczyć należy między innymi katedrę we Wrocławiu, na Wawelu czy też ratusze toruński i wrocławski.

 

Kolejnym stylem jaki rozpowszechnił się w Polsce w XVI wieku, nawiązujące do antyku budynki będące przykładem architektury renesansowej to attyki na Wawelu oraz ratusze w Poznaniu i Sandomierzu.

 

 

II połowa XVII wieku przyniosła ze sobą początki architektury barokowej, pełnej bogatych zdobień, złoceń, nawiązań do flory i fauny. Przykładem budynków w tym stylu jest Pałac w Wilanowie i Aula Leopoldina we Wrocławiu.

 

Pierwsza połowa XVIII wieku upłynęła pod znakiem stylu rokkoko, który odchodził od monumentalizmu, a sprzyjał małym rezydencjom, ogrodowym pałacykom i wyrafinowanym zdobieniom. Przykładem może być Ogród Saski, Pałac Brühla.

 

 

W drugiej połowie XVIII wieku obserwować można było zmęczenie przepychem wcześniejszych stylów i powrót do prostych, eleganckich form antyku i renesansu. Przykłady takich budowli to między innymi rezydencja w Puławach, pałace w Wilnie.

 

W XIX wieku pojawił się natomiast nurt neoklasycystyczny w architekturze, który nawiązywał to tendencji klasycystycznych, w Polsce budynki tego nurtu to między innymi fasada Belwederu, Teatr Wielki w Warszawie oraz rozsiane po całej Polsce dworki szlacheckie.

 

Koniec XIX i początek XX wieku to w architekturze okres secesji zwany też z francuska art nouveaux, która charakteryzowała się bogatą, nawiązującą do świata flory i faun ornamentyką oraz abstrakcyjną formą budynków. Budynki z tego okresu miały stanowić wyraz ich funkcjonalności. Z tego okresu pochodzi większość kamienic w Krakowie, Gdańsku czy Wrocławiu. Ostatnią fazą secesji był natomiast rozpowszechniony w Polsce w latach 30 XX wieku modernizm. Cechą charakterystyczną tego stylu była oszczędność formy, oraz podkreślanie jego walorów solidności i trwałości. Modernizm w Polsce królował także po wojnie i stał się bezpośrednim przodkiem socrealizmu.

 

 

Socrealizm upowszechnił się w Polsce pod koniec lat 50, charakteryzował się monumentalizmem, masywnymi budowlami i dużymi przestrzeniami. Przykładem całych miast zbudowanych w duchu socrealizmu jest Nowa Huta czy Nowe Tychy.

 

Pod koniec lat 80 XX wieku pojawił się w Polsce prąd zwany postmodernizmem, który poszukiwał powrotu do tradycyjnych form ulicy i potępiał uprzemysłowione budownictwo modernizmu i socrealizmu. W zasadzie pozostała część XX wieku upłynęła pod znakiem wznoszenia „plomb” budynków wypełniających przestrzeń miejską, w miejscach gdzie wojna zniszczyła budynki, lub tam gdzie można ją lepiej wykorzystać.

 

Współcześnie w Polsce widoczne są dwa nurty architektoniczne, nostalgiczny dążący do powrotu do dawnych form, można go obserwować w Szczecinie czy Elblągu, oraz charakterystycznych dla Krakowa i Warszawy neomodernizm.  

 

"Tworzyć architekturę to znaczy zadawać sobie pytania (...) przybliżać się do własnych odpowiedzi"

© 2016 Portal architektoniczny. All Rights Reserved. Designed By WarpTheme